Historia pruszkowskiego getta była tragicznie krótka. W listopadzie 1940 roku wszyscy Żydzi mieszkający w Pruszkowie zostali przesiedleni do getta utworzonego na południowych obrzeżach miasta, w rejonie ulic Połczyńskiej (obecnie Armii Krajowej), Komorowskiej, Ceramicznej i Polnej. Ponad 1300 osób stłoczono w zaledwie 21 domach.

Ostatnie miesiące istnienia getta upływały w atmosferze strachu, upokorzeń i życia w skrajnie nieludzkich warunkach. Już pod koniec stycznia 1941 roku niemieckie władze okupacyjne podjęły decyzję o jego likwidacji. Rankiem 30 stycznia 1941 roku wszystkich mieszkańców przewieziono ciężarówkami na teren warsztatów kolejowych, gdzie przeprowadzono dezynfekcję. Następnie transportami kolejowymi, przez Dworzec Gdański, trafili do getta warszawskiego.

Ogromna większość deportowanych zginęła z głodu i chorób lub została zamordowana w obozie zagłady w Treblince. Po wojnie przeżyło jedynie kilkudziesięciu pruszkowian pochodzenia żydowskiego. Społeczność żydowska Pruszkowa już nigdy się nie odrodziła – pozostały jedynie nieliczne ślady, cmentarz i pamięć.

– Pruszkowska społeczność żydowska była integralną częścią miasta. Niemcy chcieli zatrzeć pamięć o tych ludziach na zawsze – podkreślał historyk Marian Skwara. – Byli to mieszkańcy Pruszkowa, zamordowani tylko za to, kim byli.

Podczas uroczystości głos zabrał również prezydent Pruszkowa Piotr Bąk, zwracając się do uczniów pruszkowskich szkół. – To byli nasi sąsiedzi, rzemieślnicy, przedsiębiorcy, dzieci. Chcieli zostać wymazani z historii miasta, dlatego tak ważne jest, że dziś tu jesteście i poznajecie ich losy – mówił.

Historia Żydów pruszkowskich sięga lat 80. XIX wieku i jest nierozerwalnie związana z rozwojem miasta. Powstała synagoga, mykwa, a w 1904 roku utworzono gminę wyznaniową. Jeszcze w 1939 roku obchodzono tu Jom Kipur. Potem zapadła cisza.

Uroczystości zorganizowało Muzeum Dulag 121. Wzięli w nich udział m.in. wicestarosta pruszkowski Leszek Zarzycki, Grzegorz Zegadło – były dyrektor Książnicy Pruszkowskiej, a także dyrektorzy, nauczyciele oraz uczniowie pruszkowskich szkół podstawowych i średnich.

Fot. pruszkow.pl