Dlaczego wci\u0105\u017c zbyt ma\u0142o os\u00f3b korzysta z program\u00f3w profilaktycznych finansowanych przez samorz\u0105dy? Czy powodem jest strach przed diagnoz\u0105, brak czasu, a mo\u017ce spos\u00f3b, w jaki informujemy o dost\u0119pnych mo\u017cliwo\u015bciach? Przez ostatnie sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w powo\u0142any przez Fundacj\u0119 Rak\u2019n\u2019Roll analizowa\u0142 to zagadnienie. Efektem ich pracy jest poradnik \u201eKomunikacja dla zdrowia. Jak m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 o profilaktyce chor\u00f3b\u201d, przygotowany tak\u017ce z my\u015bl\u0105 o samorz\u0105dach. Dlaczego warto z niego korzysta\u0107? Skuteczna edukacja zdrowotna to fundament ka\u017cdego programu polityki zdrowotnej. Nawet najlepiej zaplanowana akcja profilaktyczna nie osi\u0105gnie celu, je\u015bli wiedza o niej nie dotrze w przyst\u0119pny i anga\u017cuj\u0105cy spos\u00f3b do konkretnych grup odbiorc\u00f3w. Infantylny ton, nadmiar specjalistycznego j\u0119zyka czy niedopasowanie komunikat\u00f3w sprawiaj\u0105, \u017ce wiele os\u00f3b rezygnuje z bada\u0144. Samorz\u0105dy inwestuj\u0105 w zdrowie swoich spo\u0142eczno\u015bci. Dzi\u0119ki wskaz\u00f3wkom z poradnika mog\u0105 prowadzi\u0107 edukacj\u0119 zdrowotn\u0105, kt\u00f3ra faktycznie mobilizuje do dzia\u0142ania i wspiera realizacj\u0119 lokalnych program\u00f3w profilaktycznych. Poradnik jest og\u00f3lnodost\u0119pny i mo\u017cna go bezp\u0142atnie pobra\u0107 ze strony projektu Komunikacja dla zdrowia – Pobierz poradnik.<\/p>\n\n\n\n
Dobre praktyki wypracowane przez naukowc\u00f3w i praktyk\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
Przez p\u00f3\u0142 roku powo\u0142any przez Fundacj\u0119 Rak\u2019n\u2019Roll zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w opracowywa\u0142 rekomendacje, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0105 tworzenie skutecznej komunikacji zach\u0119caj\u0105cej do wykonywania bada\u0144 profilaktycznych. Publikacj\u0119 mo\u017cna pobra\u0107 bezp\u0142atnie ze strony internetowej Komunikacja dla zdrowia – Pobierz poradnik. W zwi\u0119z\u0142ym opracowaniu om\u00f3wione zosta\u0142y w\u0105tki takie jak m.in.: emocje, humor i groteska w przekazach zdrowotnych, budowanie zaufania do nadawcy komunikatu, blokery komunikacji, style narracji, profilowanie odbiorc\u00f3w czy miejsca publikacji komunikat\u00f3w. Poradnik zosta\u0142 uzupe\u0142niony o studium przypadku, narz\u0119dziownik oraz informacje, jak weryfikowa\u0107 jako\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w edukacyjnych na temat zdrowia.<\/p>\n\n\n\n
W zesp\u00f3\u0142 pracuj\u0105cy nad poradnikiem zaanga\u017cowani byli: dr hab. Beata Drabik oraz dr Anna Chudzik z Katedry Teorii Komunikacji UJ, dr Magdalena Pataj z Katedra Dziennikarstwa i Medioligwistyki, Wydzia\u0142 Politologii i Dziennikarstwa UMCS, Marta Paw\u0142owska MBA, ekspert komunikacji zintegrowanej o zdrowiu IZWOZ Uczelnia \u0141azarskiego, przewodnicz\u0105ca Prezydium Partnerstwa STOP OTY\u0141O\u015aCI, Pawe\u0142 Bogus\u0142aw, prezes Polskiego Towarzystwa Trener\u00f3w Biznesu, a z ramienia Fundacji Rak\u2019n\u2019Roll: Emilia Klimasara, Olga My\u015bli\u0144ska i Jacek Maciejewski.<\/p>\n\n\n\n
Praca nad <\/em>poradnikiem by\u0142a dla mnie okazj\u0105 do skonfrontowania wiedzy o retorycznych i poznawczych \u015brodkach perswazji z praktyk\u0105 komunikacji prozdrowotnej. Pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytanie: jak w praktyce m\u00f3wi\u0107 o profilaktyce zdrowotnej, aby to skutkowa\u0142o zmian\u0105 my\u015blenia i podj\u0119ciem dzia\u0142a\u0144. Okaza\u0142o si\u0119 to zadaniem nie\u0142atwym, bo my wszyscy, czyli odbiorcy, spo\u0142ecze\u0144stwo, znajdujemy mn\u00f3stwo pretekst\u00f3w, aby tych dzia\u0142a\u0144 nie podejmowa\u0107: z braku czasu, z braku zaufania do instytucji, ze strachu, a czasem z przekory, takiego dziecinnego buntu <\/em>2<\/p>\n\n\n\n „nie, bo nie”. Fakt, \u017ce nad zadaniem pracowali specjali\u015bci wielu dziedzin pozwoli\u0142 wskaza\u0107 zar\u00f3wno praktyki komunikacyjne etyczne i skuteczne w realizacji tego celu, jak i te sposoby przekonywania, kt\u00f3rych lepiej unika\u0107, bo odbiorca ich nie lubi, zamyka si\u0119 i nie s\u0142ucha przekazu <\/em>\u2013 m\u00f3wi dr Anna Chudzik z Katedry Teorii Komunikacji UJ.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Powstanie Komunikacji dla zdrowia cieszy z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze jest pierwsz\u0105 na polskim rynku bezp\u0142atn\u0105 publikacj\u0105, kt\u00f3ra w przyst\u0119pny spos\u00f3b przekazuje informacje, jak skutecznie i odpowiedzialnie m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 o profilaktyce. Po drugie \u2013 powstanie poradnika to wynik spotkania \u015brodowisk: naukowego, reklamowego oraz trzeciego sektora, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142 jeden cel: troska o zdrowie <\/em>\u2013 uzupe\u0142nia koordynuj\u0105ca projekt z ramienia Rak\u2019n\u2019Rolla, Emilia Klimasara.<\/strong><\/p>\n\n\n\n 3 na 4 Polak\u00f3w negatywnie ocenia dost\u0119p do informacji o programach profilaktyki zdrowotnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z raportu Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej pt. \u201eZdrowie w Internecie\u201d (publikacja z 2023 roku) wynika, \u017ce na 1182 respondent\u00f3w, a\u017c 73 proc. uczestnik\u00f3w ankiety wyrazi\u0142o si\u0119 negatywnie na temat dost\u0119pu do informacji o programach profilaktyki zdrowotnej w Polsce. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 respondent\u00f3w, jedynie 17 proc. wskaza\u0142o, \u017ce dost\u0119p do tych informacji jest wystarczaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n W Fundacji Rak\u2019n\u2019Roll od wielu lat \u015bledzimy losy komunikacji dotycz\u0105cej profilaktyki chor\u00f3b, zw\u0142aszcza onkologicznych. Widzimy ogrom intencji i pracy oraz niewsp\u00f3\u0142mierne efekty. Wynika to z niewykorzystywania potencja\u0142u reklamy i marketingu spo\u0142ecznego w komunikacji, oraz z niewystarczaj\u0105co wnikliwego podej\u015bcia do tematu tak specyficznego, jakim jest ludzkie zdrowie, nie m\u00f3wi\u0105c o chorobie! Jako organizacja pozarz\u0105dowa staramy si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 potencja\u0142y ludzi i instytucji. Po\u0142\u0105czyli\u015bmy naukowc\u00f3w i praktyk\u00f3w ze \u015bwiata medi\u00f3w oraz reklamy, by wsp\u00f3lnie wypracowa\u0107 skuteczne rozwi\u0105zania wzmacniaj\u0105ce komunikacj\u0119 o zdrowiu. Wydamy je formie narz\u0119dziownika. Niech pos\u0142u\u017cy wszystkim, kt\u00f3rzy odpowiadaj\u0105 za realizacj\u0119 kampanii profilaktycznych i maj\u0105 ambicj\u0119 zwi\u0119kszania ich skuteczno\u015bci <\/em>\u2013 dodaje Jacek Maciejewski z Rak\u2019n\u2019Rolla.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Za profilaktyk\u0119 zdrowotn\u0105 w Polsce odpowiadaj\u0105 instytucje dzia\u0142aj\u0105ce na poziomie krajowym i lokalnym. Kluczow\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni Ministerstwo Zdrowia, kt\u00f3re tworzy i koordynuje og\u00f3lnopolskie programy profilaktyczne. Ich realizacj\u0105 zajmuje si\u0119 m.in. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), finansuj\u0105c badania przesiewowe, szczepienia i dzia\u0142ania edukacyjne w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Za prowadzenie dzia\u0142a\u0144 w obszarze profilaktyki chor\u00f3b zaka\u017anych i promocji zdrowia odpowiada tak\u017ce G\u0142\u00f3wny Inspektorat Sanitarny (GIS). Rekomendacje dla polityki zdrowotnej wypracowuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH \u2013 PIB. Realizacj\u0119 zada\u0144 z zakresu profilaktyki chor\u00f3b maj\u0105 obowi\u0105zek podejmowa\u0107 tak\u017ce samorz\u0105dy, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za lokalne programy zdrowotne \u2013 np. szczepienia, badania profilaktyczne czy dzia\u0142ania na rzecz walki z oty\u0142o\u015bci\u0105 i uzale\u017cnieniami oraz lekarze POZ. Wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0105 tak\u017ce fundacje i organizacje pozarz\u0105dowe, wspieraj\u0105ce edukacj\u0119 zdrowotn\u0105 i profilaktyk\u0119 chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n Poradnik \u201eKomunikacja dla zdrowia. Jak m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 o profilaktyce chor\u00f3b\u201d, <\/em>przygotowany przez naukowc\u00f3w, j\u0119zykoznawc\u00f3w oraz ekspert\u00f3w w obszarze komunikacji i marketingu, ma u\u0142atwi\u0107 podmiotom i instytucjom zajmuj\u0105cym si\u0119 zdrowiem skuteczne informowanie i edukowanie spo\u0142ecze\u0144stwa, by coraz wi\u0119cej os\u00f3b korzysta\u0142o z dost\u0119pnych w Polsce program\u00f3w profilaktycznych. <\/strong>3<\/p>\n\n\n\n O Fundacji Rak\u2019n\u2019Roll – inicjatorze poradnika \u201eKomunikacja dla zdrowia. Jak m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 o profilaktyce chor\u00f3b\u201d:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fundacja Rak\u2019n\u2019Roll powsta\u0142a w 2009 roku z inicjatywy Magdy Prokopowicz, kt\u00f3ra po swoich do\u015bwiadczeniach z chorob\u0105 onkologiczn\u0105 postanowi\u0142a pom\u00f3c osobom w podobnej sytuacji. Od pocz\u0105tku dzia\u0142ania organizacji jej g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o stworzenie nowej jako\u015bci w sposobie m\u00f3wienia o raku, prze\u0142amywanie tabu zwi\u0105zanego z chorob\u0105 oraz poprawa jako\u015bci \u017cycia os\u00f3b chorych na raka. Poza wymienionymi kierunkami dzia\u0142ania organizacji chor\u00f3b onkologicznych jednym ze strategicznych kierunk\u00f3w rozwoju Fundacji Rak\u2019n\u2019Roll jest zmiana schemat\u00f3w my\u015blenia i m\u00f3wienia o badaniach profilaktycznych, edukacja zdrowotna oraz tworzenie rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzi\u0105 na luki w systemie, a wp\u0142ywaj\u0105 na zwi\u0119kszanie liczby os\u00f3b regularnie korzystaj\u0105cych z profilaktyki.<\/p>\n